Polietilen dünyada ən çox istifadə olunan plastik materiallardan biridir. Süd qablarından tutmuş sənaye borularına qədər çox geniş sahələrdə tətbiq edilir. Lakin bütün polietilen məhsulları eyni xüsusiyyətlərə malik deyil.
Əsasən iki böyük polietilen növü mövcuddur:

• LDPE (Low-Density Polyethylene) – Aşağı sıxlıqlı polietilen
• HDPE (High-Density Polyethylene) – Yüksək sıxlıqlı polietilen

Bu iki material eyni kimyəvi əsas quruluşa malik olsa da, molekulyar strukturlarındakı fərqlər onların fiziki xüsusiyyətlərini və istifadə sahələrini dəyişir.
Sıxlıq fərqi materialların:

• elastikliyinə;
• möhkəmliyinə;
• istiliyə davamlılığına;
• kimyəvi müqavimətinə;
• istifadə müddətinə

birbaşa təsir edir.
Düzgün seçim etmək üçün LDPE və HDPE arasındakı əsas fərqləri bilmək vacibdir.

LDPE nədir? (Aşağı sıxlıqlı polietilen)

LDPE (Low-Density Polyethylene) daha çox budaqlanmış molekulyar quruluşa malik polietilen növüdür.
Bu quruluş polimer zəncirlərinin bir-birinə sıx yerləşməsinə mane olur və nəticədə materialın sıxlığı aşağı düşür.
LDPE istehsalı zamanı etilen qazı yüksək təzyiq altında xüsusi reaktorlarda sıxılır. Bu proses zamanı polimer zəncirləri yaranır və əlavə yan budaqlar formalaşır.
Məhz bu budaqlanmış quruluş LDPE-yə əsas xüsusiyyətlərini verir:

• yüksək elastiklik;
• yumşaqlıq;
• asan əyilmə qabiliyyəti.

LDPE məhsullarını əlinizlə tutduqda onların daha yumşaq və çevik olduğunu hiss etmək mümkündür.

LDPE xüsusiyyətləri

LDPE yarı kristal quruluşa malik olduğu üçün şəffaf görünüşə sahibdir.
Bu xüsusiyyət onu aşağıdakı məhsullar üçün ideal edir:

• qida qablaşdırmaları;
• şəffaf paketlər;
• plastik torbalar;
• elastik örtüklər.

LDPE-nin ərimə temperaturu təxminən:
106–115°C
aralığındadır.
Aşağı ərimə temperaturu onun emalını asanlaşdırır, lakin yüksək temperatur tələb olunan sahələrdə istifadəsini məhdudlaşdırır.

HDPE nədir? (Yüksək sıxlıqlı polietilen)

HDPE (High-Density Polyethylene) daha sıx və nizamlı molekulyar quruluşa malik polietilen növüdür.
Bu materialda polimer zəncirləri demək olar ki, düz xətt formasındadır və bir-birinə sıx yerləşir.
Məhz bu sıx quruluş HDPE-yə aşağıdakı üstünlükləri verir:

• yüksək möhkəmlik;
• sərtlik;
• deformasiya müqaviməti;
• uzun xidmət müddəti.

HDPE istehsalında neft mənşəli xammaldan əldə edilən etilen molekulları birləşdirilərək uzun və düz polimer zəncirləri yaradılır.

HDPE xüsusiyyətləri

HDPE yüksək kristallıq səviyyəsinə malik olduğuna görə şəffaf deyil, daha çox:

• ağ;
• qeyri-şəffaf;
• sərt

strukturda olur.
Ərimə temperaturu:
125–135°C
aralığındadır.
Bu isə HDPE-ni yüksək temperatur və açıq hava şəraitində istifadə üçün daha uyğun edir.

LDPE və HDPE texniki müqayisəsi

Xüsusiyyət	LDPE	HDPE
Sıxlıq	0.917–0.930 g/cm³	0.944–0.965 g/cm³
Ərimə temperaturu	106–115°C	125–135°C
Dartılma möhkəmliyi	1400 psi	4000 psi
Sərtlik	Aşağı	Yüksək
Elastiklik	Çox yüksək	Orta
Kristallıq	50–60%	90%-dən çox

Möhkəmlik və davamlılıq fərqi

HDPE LDPE ilə müqayisədə daha yüksək mexaniki möhkəmliyə malikdir.
HDPE:

• ağır yüklərə davam gətirir;
• formasını qoruyur;
• təzyiq altında deformasiya olunmur.

Bu səbəbdən aşağıdakı sahələrdə geniş istifadə edilir:

• su boruları;
• sənaye çənləri;
• sərt qablaşdırmalar;
• konstruksiya elementləri.

LDPE isə daha elastikdir.
Onun üstünlükləri:

• asan əyilir;
• qırılmadan dartıla bilir;
• təkrar bükülməyə davamlıdır.

Bu səbəbdən elastiklik tələb olunan məhsullarda istifadə olunur.

İstilik davamlılığı

HDPE daha yüksək temperatur davamlılığına malikdir.
LDPE təxminən 65°C-dən yuxarı temperaturda yumşalmağa başlayır.
HDPE isə daha yüksək temperaturda öz formasını qoruyur.
Buna görə:
HDPE isti mayelər, açıq hava və sənaye tətbiqləri üçün daha uyğundur.

Kimyəvi davamlılıq

Hər iki material bir çox kimyəvi maddələrə qarşı yüksək müqavimət göstərir.
Onlar:

• turşulara;
• qələvilərə;
• nəmişliyə

qarşı davamlıdır.
Lakin HDPE daha sıx quruluşa malik olduğu üçün kimyəvi təsirlərə qarşı daha yüksək qoruma təmin edir.

Şəffaflıq fərqi

LDPE:

• şəffafdır;
• məhsulun görünməsini təmin edir.

İstifadəsi:

• qida paketləri;
• şəffaf örtüklər;
• elastik qablaşdırmalar.

HDPE:

• qeyri-şəffafdır;
• işığın keçməsinə mane olur.

İstifadəsi:

• süd qabları;
• kimyəvi çənlər;
• sərt plastik qablar.

LDPE hansı hallarda seçilməlidir?

LDPE aşağıdakı tətbiqlər üçün daha uyğundur:

Qablaşdırma sənayesi

• plastik paketlər;
• qida örtükləri;
• elastik qablaşdırmalar.

Sıxılan qablar

LDPE elastikliyinə görə:

• şampun qabları;
• kosmetik qablar;
• yuyucu vasitə qabları

üçün istifadə edilir.

Kabel izolyasiyası

LDPE elektrik izolyasiya xüsusiyyətinə malikdir və kabel örtüklərində tətbiq olunur.

HDPE hansı hallarda seçilməlidir?

HDPE yüksək möhkəmlik tələb olunan sahələr üçün idealdır.
Əsas tətbiqlər:

Boru sistemləri

• su boruları;
• qaz boruları;
• kanalizasiya sistemləri.

Sənaye çənləri

HDPE:

• kimyəvi maddələrə davamlıdır;
• formasını saxlayır;
• uzunömürlüdür.

Avtomobil sənayesi

İstifadə sahələri:

• yanacaq çənləri;
• qoruyucu hissələr;
• texniki komponentlər.

Tikinti sənayesi

HDPE:

• torpaq təzyiqinə davamlıdır;
• uzun müddət xidmət edir;
• xarici təsirlərdən qorunur.

Nəticə: HDPE yoxsa LDPE?

HDPE və LDPE arasında seçim tətbiq sahəsindən asılıdır.
Əgər tələb olunan xüsusiyyətlər:

• elastiklik;
• şəffaflıq;
• yumşaqlıq;
• asan emal

olarsa, LDPE daha uyğun seçimdir.
Əgər tələb olunan xüsusiyyətlər:

• yüksək möhkəmlik;
• sərtlik;
• kimyəvi davamlılıq;
• uzun xidmət müddəti

olarsa, HDPE daha doğru seçimdir.
Hər iki polietilen növü müasir sənayedə vacib rol oynayır və düzgün istifadə zamanı uzunmüddətli, etibarlı həll təqdim edir.